De Zelfstandigenwet

De Zelfstandigenwet krijgt veel aandacht. Logisch: het is het eerste voorstel in jaren dat uitgaat van “het kán wél” in plaats van “het mag niet meer”. Maar wat betekent het concreet — als je morgen een opdracht aanneemt, of iemand inplant?

Het eerlijke antwoord in één zin: vandaag verandert er nog niets, en juist daarom is het belangrijk te weten wat er nú geldt.

De wet geldt nog niet. Tot die tijd geldt gewoon het huidige recht: de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest, waarin de feitelijke uitvoering doorslaggevend is — niet wat er op papier staat.

Wat er anders wordt, als de wet er komt

Wat weten we nu?

1. “Inbedding” verdwijnt uit de beoordeling. Dit is de grootste verandering. Nu is een veelgehoord argument: je doet de kernactiviteit van de organisatie, dus je hoort in loondienst. Een verpleegkundige bij een zorginstelling, een docent op een school, een timmerman bij een aannemer. Onder de Zelfstandigenwet telt dat argument niet meer mee. De redenering van de indieners: wie de zelfstandigentoets doorstaat, is niet structureel onderdeel van andermans organisatie.
2. De bedoeling van partijen telt weer mee. Wat opdrachtgever en zzp’er samen afspreken en vastleggen, wordt weer een van de criteria. Dat is een breuk met de huidige rechtspraak, waarin de partijbedoeling juist géén rol meer speelt.

Wat betekent dit voor 2026?

Dit is waar het nú om draait: de Belastingdienst handhaaft.

2026 is een overgangsjaar. Een naheffing loonheffingen kan worden opgelegd, verzuimboetes worden dit jaar niet opgelegd, en vergrijpboetes alleen bij opzet of grove schuld — bijvoorbeeld als een eerdere waarschuwing is genegeerd. Bij een vermoeden van schijnzelfstandigheid begint de Belastingdienst in principe met een bedrijfsbezoek. Vanaf 2027 vervalt die coulance.

Als opdrachtgever

Check de einddatum van je modelovereenkomst. De Belastingdienst beoordeelt sinds september 2024 geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Bestaande blijven geldig tot hun einddatum en worden niet verlengd. Daarna ontleen je er geen zekerheid meer aan.

En kijk vooral naar de praktijk, niet naar het contract. Onder het huidige recht weegt de feitelijke uitvoering zwaarder dan wat er op papier staat. Concreet:

• Laat de zzp’er zelf opdrachten en diensten kiezen en accepteren. Geen roosterplicht.
• Geen functionerings- of beoordelingsgesprekken. Vakbekwaamheid eisen mag; iemand aansturen als medewerker niet.
• Houd de aansturing bij de opdracht, niet bij de persoon.
• Leg vast wat je afspreekt — en zorg dat de praktijk daar ook echt naar is.

Dit is geen garantie. Een naheffing voorkom je niet met een checklist. Maar het scheelt in hoe jouw situatie eruitziet bij een bedrijfsbezoek.

Als zzp’er

De naheffing loonheffingen landt bij je opdrachtgever, niet bij jou. Dat verklaart waarom opdrachtgevers terughoudend worden — het risico ligt bij hen. Wordt je opdracht achteraf als dienstverband aangemerkt, dan kan dat overigens wel gevolgen hebben voor je ondernemersaftrek in de inkomstenbelasting.

Bouw nu al aan wat de zelfstandigentoets straks vraagt:

• Werk je voor eigen rekening en risico?
• Ben je voor de buitenwereld herkenbaar en vindbaar als ondernemer?
• Werk je voor meerdere opdrachtgevers, en is dat zichtbaar?
• Is je administratie op orde?

En durf de vrijheid te nemen die bij ondernemerschap hoort. Zelf je uren bepalen, zelf bepalen hoe je het werk inricht, nee zeggen tegen een dienst. Dat is niet lastig doen — dat is precies waar straks op getoetst wordt.

Wat we nog niet weten

Eerlijk is eerlijk, er zit veel onzekerheid in: of de wet er in deze vorm komt, is nog onduidelijk. Het parlementaire traject moet nog beginnen. Er kan nog veel veranderen.

Ons advies: anticipeer niet op de Zelfstandigenwet. Zorg dat je vandaag op orde bent onder het huidige recht — dat is wat de Belastingdienst dit jaar en volgend jaar beoordeelt. Bij twijfel over een concrete constructie: leg het voor aan een deskundige.

Loop jij hier tegenaan? Of lukt het juist wél? Deel jouw verhaal — mag ook anoniem.